भीम पेमेंट्स अॅप इनोव्हेशन आणि साधेपणाचा संगम साधत  भारतातील डिजिटल पेमेंट्सची नवी व्याख्या घडवत आहे

डिजिटल पेमेंट्सचे लोकशाहीकरण करून, भारतभर आर्थिक सबलीकरणाला चालना देते.

पुणे : एनपीसीआय भीम सर्व्हिसेस लिमिटेडने (NBSL) विकसित केलेले भीम पेमेंट्स अॅप इनोव्हेशन आणि साधेपणाचा संगम साधत भारतातील डिजिटल पेमेंट्सची नवी व्याख्या घडवत आहे. या अॅपमध्ये मराठीसह 15 पेक्षा अधिक भारतीय भाषांची सुविधा आहे, ज्यामुळे शहरी, ग्रामीण आणि अर्धशहरी वापरकर्त्यांसाठी डिजिटल पेमेंट्स सहज उपलब्ध झाले आहेत. कमी नेटवर्क कनेक्टिव्हिटीमध्येही हे अॅप सुरळीत व्यवहार करण्यास सक्षम आहे. सर्व वयोगटातील वापरकर्त्यांना लक्षात घेऊन डिझाईन केलेल्या या अॅपमध्ये जाहिरात-मुक्त व सुलभ इंटरफेस उपलब्ध आहे.

भीम अॅपचा वापर आणि पोहोच सातत्याने वाढत असून, वाढत्या ग्राहकविश्वासाचे प्रतीक मानले जात आहे. जून 2025 मध्ये या अॅपमार्फत 79.58 दशलक्ष व्यवहार झाले, ज्यांची एकूण किंमत ₹12,110 कोटी होती. हे आकडे जून 2024 च्या तुलनेत प्रमाणात सुमारे 212% आणि मूल्यात 46% वाढ दर्शवतात. याशिवाय, भीम अॅपमध्ये अग्रगण्य मनी मॅनेजमेंट टूल्स उपलब्ध आहेत ज्यांच्या मदतीने वापरकर्ते खर्च ट्रॅक, व्यवस्थापित व विभाजित करू शकतात. त्यामुळे आर्थिक व्यवहार अधिक संघटित व शिस्तबद्ध पद्धतीने पार पाडणे शक्य होते.

एनपीसीआय भीम सर्व्हिसेस लिमिटेडची (NBSL) स्थापना 2024 मध्ये, नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) ची संपूर्ण मालकी असलेल्या उपकंपनी म्हणून झाली. मार्च 2025 मध्ये सादर केलेले भीम पेमेंट्स अॅप हे 2016 मध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी सुरू केलेल्या अॅपच्या तिसऱ्या आवृत्तीचे प्रतीक आहे.

एनबीएसएलचे व्यवस्थापकीय संचालक व मुख्य कार्यकारी अधिकारी ललिता नटराज  यांनी सांगितले की, “भीम पेमेंट्स अॅप हे आजच्या जलद विकसित होत असलेल्या डिजिटल पेमेंट्सच्या जगातील वापरकर्त्यांच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी डिझाईन केले आहे. भारतासाठी तयार केलेल्या या अॅपमध्ये सुरक्षितता, सोयीसुविधा आणि समावेश यांना प्राधान्य दिले आहे. कमी कनेक्टिव्हिटी असलेल्या भागांतही लहान-मूल्य व्यवहार सहज पार पाडून रोकडवरील अवलंबित्व कमी करते. अॅप वापरकर्त्यांचा अनुभव सुधारते आणि समाजातील सर्व स्तरांमध्ये आर्थिक सबलीकरणाला चालना देते.”

वापरकर्त्यांसाठी सुधारित वैशिष्ट्ये

• खर्च विभागणी – आता वापरकर्ते मित्र आणि कुटुंबासह बिल सहज विभागू शकतात. जेवण, भाडे, किंवा समूह खरेदी असो, भीम अॅप वापरकर्त्यांना खर्च विभागण्याची आणि थेट पेमेंट करण्याची सुविधा देते, ज्यामुळे व्यवहार सुलभ आणि त्रासमुक्त होतात.
• कुटुंब मोड – वापरकर्ते आता कुटुंबातील सदस्यांना अॅपमध्ये जोडू शकतात, सामायिक खर्च ट्रॅक करू शकतात आणि विशिष्ट पेमेंट्स नियुक्त करू शकतात. हे वैशिष्ट्य कुटुंबांना त्यांच्या खर्चांचे एकत्रित दृश्य मिळवून चांगले आर्थिक नियोजन करण्यास मदत करते.
• खर्च विश्लेषण – नवीन डॅशबोर्ड वापरकर्त्याच्या मासिक खर्चाचे सुलभ आणि स्पष्ट दृश्य उपलब्ध करून देतो. खर्च आपोआप वर्गीकृत केला जातो, ज्यामुळे वापरकर्त्यांना गुंतागुंतीच्या स्प्रेडशीटशिवाय बजेट व्यवस्थापन करता येते.
• कृती आवश्यक – अंतर्निर्मित टास्क असिस्टंट वापरकर्त्यांना बील, UPI Lite सक्रिय करण्याची सूचना, आणि Lite बॅलन्स कमी झाल्यास अलर्ट देतो. यामुळे वापरकर्ते त्यांच्या आर्थिक क्रियाकलापांवर नियंत्रण ठेवू शकतात.
• युपीआय सर्कल – UPI व्यवहारांसाठी अंशतः अधिकार हस्तांतरण – वापरकर्त्यांना विश्वासार्ह व्यक्तींना मर्यादित पेमेंट अधिकार देण्याची सुविधा देते. प्राथमिक खातेधारक पाच पर्यंत माध्यमिक वापरकर्त्यांना पेमेंट सुरू करण्यासाठी अधिकृत करू शकतो. माध्यमिक वापरकर्त्याद्वारे सुरू केलेल्या प्रत्येक व्यवहारासाठी प्राथमिक वापरकर्त्याच्या UPI PIN द्वारे स्पष्ट मंजुरी आवश्यक आहे. अॅपमध्ये सर्व व्यवहारांचे तत्काल दृश्य उपलब्ध असून, प्राथमिक वापरकर्त्याला पूर्ण पारदर्शकता, नियंत्रण आणि देखरेख मिळते.