टीसीएस आणि एमआयटी स्लोअन मॅनेजमेंट रिव्ह्यू यांनी नवीन संशोधन मालिका सुरू केली;

 मुंबई  : टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस (टीसीएस) (बीएसई: ५३२५४०, एनएसई: टीसीएस), आयटी सेवा, सल्लागार आणि व्यवसाय समाधानांमध्ये जागतिक आघाडीवर असलेली कंपनी, यांनी एमआयटी स्लोअन मॅनेजमेंट रिव्ह्यू (एमआयटी एसएमआर) सोबत मिळून मोठ्या उद्योगांमध्ये मानव-एआय सहकार्याचा पुढील टप्पा शोधण्यासाठी नवीन संशोधन मालिका सुरू केली आहे. जगभरातील उद्योग एआय आधारित समाधानांमध्ये सक्रियपणे गुंतवणूक करत असताना, या बहुक्षेत्रीय अभ्यासात जागतिक उद्योग वातावरणात एआयच्या वापराला नव्याने परिभाषित करणाऱ्या पद्धतींचा सखोल अभ्यास केला आहे.

उत्पादन, किरकोळ आणि ग्राहक पॅकेज्ड वस्तू, बँकिंग-वित्तीय सेवा-विमा, जीवन विज्ञान-आरोग्यसेवा, ऊर्जा-संसाधने-उपयुक्तता आणि संचार-माध्यम-तंत्रज्ञान क्षेत्रांना समाविष्ट करणाऱ्या संशोधन लेखमालिकेत, व्यावसायिक नेते एआय-वर्धित समाधानांद्वारे उत्तम निर्णय घेऊन स्पर्धात्मक लाभ कसा मिळवत आहेत, याचा शोध घेतला आहे. धोरणात्मक मापन थीमवरील या अभ्यासात जनरेटिव्ह आणि प्रेडिक्टिव्ह एआयद्वारे परिवर्तनात्मक बदल घडवून स्पर्धात्मक लाभ मिळवता येतो, असे निष्कर्ष मांडले आहेत. टीसीएस आणि एमआयटी एसएमआर यांनी संयुक्तपणे वर्षभर चालविलेल्या या संशोधनात वॉलमार्ट, मेटा, मास्टर कार्ड आणि पेर्नोड रिकार्ड यांसारख्या संस्थांमधील तज्ज्ञ आणि अग्रदूत यांच्याकडून मौलिक माहिती गोळा केली आहे.

संशोधनातून एक मोठा बदल दिसला आहे: एआय आता फक्त सल्ला देणारी नाही, तर ती योजना बनविणारी बनत आहे. सोप्या शब्दांत, एआय आता व्यवसाय सुधारण्यापेक्षा चांगले पर्याय देऊन उत्तम निर्णय घेण्यास मदत करते. ज्या कंपन्या हा बदल आत्मसात करत आहेत, त्या जुन्या पद्धतींमध्ये अडकलेल्या कंपन्यांपेक्षा पुढे जात आहेत.

टीसीएसची मोठ्या कंपन्यांना जनरेटिव्ह आणि प्रेडिक्टिव्ह एआयद्वारे डिजिटल बदलात मदत करण्याची तज्ज्ञता आणि एमआयटी एसएमआरची शैक्षणिक कसोटी यांनी मिळून एआयचा वापर मानवी बुद्धिमत्तेला बळकट आणि मार्गदर्शन करण्यासाठी नवीन विचार मांडला आहे. या संशोधनातून बुद्धिमान निवड रचना उदयास आली आहे. एक नवी पद्धत, जिथे मानव-केंद्रित एआय प्रणाली नवे पर्याय सुचवते, परिणामांचा अंदाज लावते आणि धोरणात्मक निर्णय घेण्यास मार्गदर्शन करते.

एमआयटी स्लोअनच्या डिजिटल इकॉनॉमी उपक्रमात संशोधक आणि अहवालाचे सहलेखक मायकेल श्रेज म्हणाले,“आयसीए मोठा बदल घडवितात. त्या फक्त निर्णयांवरून शिकत नाहीत, तर निर्णय घेण्याचं वातावरण कसं चांगलं करावं हे शिकतात. हे फक्त डेटाचं विश्लेषण नाही, तर एक नवीन रचना आहे.”

टीसीएसच्या एआय विभागाचे प्रमुख अशोक क्रीष म्हणाले,“मानवी निर्णयक्षमतेला मशिनच्या बुद्धिमत्तेची जोड देऊन, आयसीए एआयला साध्या कामांच्या स्वयंचलनापासून जटिल परिस्थितींसाठी उत्तम निर्णय घेण्याचं वातावरण तयार करण्याकडे घेऊन जातात. यामुळे परिणामांचा मागोवा ठेवणं आणि जबाबदारी निश्चित करणं सोपं होतं. त्या कंपन्यांच्या ध्येयांशी कर्मचाऱ्यांचा विकास जोडण्यास मदत करतात, ज्यामुळे एआय युगात प्रतिभावान कर्मचाऱ्यांना शोधणं आणि त्यांना प्रोत्साहन देणं सुलभ होतं. शेवटी, आयसीए अशा परिस्थिती निर्माण करतात, जिथे मानवी निर्णय आणि एआय एकत्र येऊन अधिक हुशार व माहितीपूर्ण निर्णय घेणारी जोडलेली संस्था तयार होते.”

एमआयटी एसएमआरसोबतच्या या नव्या संशोधनातून, टीसीएस उद्योगातील नव्या प्रवृत्तींना समजून घेण्याची आणि भागीदारांना नवीन तंत्रज्ञान व रचना आत्मसात करण्यात मदत करण्याची आपली दीर्घकालीन वचनबद्धता पुढे नेत आहे. गेल्या अनेक वर्षांत, टीसीएसने एमआयटी एसएमआरसोबत थेट-ग्राहक व्यवसाय, कर्मचारी सक्षमीकरण, डिजिटल समावेशन, किरकोळ व्यापार आणि ग्राहक अनुभव यांसारख्या क्षेत्रांत संशोधन केले आहे. एमआयटी एसएमआर आणि इतर 50 शैक्षणिक संस्थांशी सहकार्य करून, टीसीएस सामूहिक बुद्धिमत्ता जमा करते, जी उद्योगांना त्यांच्या प्रगतीसाठी वापरता येते.

क्षेत्रनिहाय अभ्यासामध्ये निर्णय प्रक्रियेत सुधारणा करण्यासाठी, निर्णयाधिकारांचे पुनर्वाटप करण्यासाठी आणि नफ्यात वाढ करण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या साहाय्याने (ICA) केलेल्या यशस्वी उदाहरणांचा समावेश आहे. जनरेटिव्ह एआयचा (GenAI) वापर करणाऱ्या संस्था अधिक उत्पादनक्षम आणि कार्यक्षम झाल्या आहेत, खर्च कमी करण्यात यश मिळविले आहे आणि नव्या वाढीच्या संधीही शोधून काढल्या आहेत.

• खासगी किरकोळ क्षेत्रात (रिटेलमध्ये), एआयचा वापर व्यवसायांना कर्मचारी बदलाचा दर (टर्नओव्हर), ग्राहकांसाठी वैयक्तिक सेवा (पर्सनलायझेशन) आणि पुरवठा साखळी व्यवस्थापनातील मोठ्या समस्यांचा पूर्वानुमान घेण्यासाठी व त्या सोडविण्यासाठी मदत करतो. उदाहरणार्थ, फ्रेंच मद्यनिर्माता पर्नोड रिकॉर यांनी त्यांच्या जाहिरात मोहिमांच्या सुरुवातीच्या टप्प्यातच कल्पनाशील डिझाइन्सची चाचणी घेण्यासाठी ICAs (इंटेलिजंट कॉग्निटिव्ह असिस्टंट्स) वापरले आहेत, ज्यामुळे वेगाने चाचणी, सुधारणा आणि वैयक्तिकृत सामग्री तयार करता येते. वॉलमार्टनेही त्यांच्या मानव संसाधन (HR) विभागात ICAs वापरण्यास सुरुवात केली आहे. ते स्थानिक स्टोअरमधील प्रतिभावान कर्मचाऱ्यांची ओळख पटविण्यासाठी ICA वापरतात, ज्यामुळे अंतर्गत टीम्सच्या विकासासाठी अधिक संधी निर्माण होतात.
• उद्योगनिर्मिती (मॅन्युफॅक्चरिंग) क्षेत्रात, हायब्रिड निर्णय प्रक्रिया उत्पादन डिझाइन, पुरवठा साखळीचा कार्यक्षम वापर आणि इतर उत्पादन प्रक्रियांसाठी चांगले निर्णय घेण्यास मदत करू शकते. उदाहरणार्थ, कमिन्स कंपनी जनरेटिव्ह एआयचा वापर पॉवरट्रेन डिझाइनमध्ये टोकाच्या परिस्थितींची (extreme scenarios) सिम्युलेशन करण्यासाठी करत आहे, ज्यातून ICAs उत्पादन प्रक्रियेची लवचिकता (resilience) वाढवू शकतात आणि उत्पादन बाजारात आणण्याचा कालावधी कमी करू शकतात.
• बँकिंग, वित्तीय सेवा आणि विमा (BFSI) क्षेत्रात, ICAs धोका व्यवस्थापन (risk management), नियामक अनुपालन (regulatory compliance), ग्राहकसेवा खासगीकरण (customer personalization), फसवणूक प्रतिबंध (fraud prevention) आणि बाजारातील बदलांसोबत जुळवून घेण्याच्या (market adaptation) प्रमुख समस्या सोडविण्यासाठी उपयुक्त ठरू शकतात. उदाहरणार्थ, मास्टर कार्ड ग्राहकांची ओळख पटविणे (onboarding), ग्राहकसेवा आणि विक्री या तीनही विभागांमध्ये ICAs वापरत आहे, जेणेकरून विभागांमध्ये माहिती प्रवाह अधिक चांगल्या प्रकारे होईल, ग्राहकांचा अनुभव सुधारेल आणि कार्यक्षमता वाढेल. लिबर्टी म्युच्युअलच्या LibertyGPT (OpenAI आधारित अनुप्रयोगाने) 2024 मध्ये कर्मचाऱ्यांचे 2 लाख तास वाचविले आहेत. ही क्षमता प्रश्नांची उत्तरे शोधते आणि प्रचंड माहितीचे सारांश तयार करते.
• दूरसंचार, मीडिया आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रात AI आणि ICAs अधिक मौल्यवान संधी शोधण्यासाठी, त्यांचे मूल्यमापन करण्यासाठी आणि त्यावर वेगाने कृती करण्यासाठी मदत करतात. उदाहरणार्थ, ब्रिटनच्या BT या टेलिकॉम कंपनीने Aimee नावाचा एआय सहायक तयार केला आहे, जो आठवड्याला ६०,००० ग्राहक संवादांमध्ये सहभागी होतो आणि उत्पादन किंवा बिलिंगविषयीच्या सुमारे 50% प्रश्नांना स्वयंचलितपणे उत्तर देतो, उर्वरित संवादांमध्ये BT सल्लागारांना साहाय्य करतो. टेक कंपनी मेटाने ICA फ्रेमवर्कद्वारे अंतर्गत टीम्सना जलद निर्णय घेता येतील, असे साधन उपलब्ध करून दिले आहे, ज्यामुळे उत्पादन डिझाइन निर्णय, नवीन व्यवसाय मॉडेल्सवर प्रयोग आणि ग्राहकांशी संवाद वाढविणे अधिक सुलभ झाले आहे.
• जीवन विज्ञान आणि आरोग्यसेवा क्षेत्रात, माणूस-केंद्रित एआय औषध शोध, चाचण्या, निदान आणि रुग्णसेवेमध्ये मोठा बदल घडवू शकतो. अभ्यासानुसार, शास्त्रज्ञ आणि ICA एकत्रित वापरल्याने औषध संशोधनात क्रांती घडविता येते, ज्या औषधांच्या यशाची शक्यता अधिक आहे, असे प्राधान्यक्रम ठरविता येतात, औषध शोधण्यासाठी लागणारा वेळ 20% ते 30% ने कमी होतो आणि संबंधित खर्चात 30% ते 40% पर्यंत घट होते.

आयसीए (बुद्धिमान संज्ञान सहायक) स्वीकारणाऱ्या संस्था केवळ निर्णय स्वयंचलित करत नाहीत, तर त्या निर्णय घेण्याच्या पर्यावरणाची रचनाही नव्याने आखतात. परिणामी, निर्णय अधिक जलद, अधिक बुद्धिमान, अधिक सुलभ व अधिक जबाबदारीने घेतले जातात. या प्रक्रियेत मानव आणि यंत्र या दोघांचेही अधिकार स्पष्टपणे निश्चित केलेले असतात, तपासता येण्यासारखे (ऑडिटेबल) असतात व उद्दिष्टांशी पूर्णपणे जुळलेले असतात.

एमआयटी स्लोन मॅनेजमेंट रिव्ह्यूचे संपादकीय संचालक डेव्हिड किरोन म्हणाले,“हे कृत्रिम बुद्धिमत्ता केवळ सहपायलट म्हणून वापरण्याचे उदाहरण नाही. हे म्हणजे, माणसे आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता एकत्र येऊन लोक निर्णय कसे घेतात, पर्याय कसे पाहतात, विचार करतात आणि कृती करतात, याची पूर्ण रचना नव्याने तयार करतात.”

टीसीएसचे उपाध्यक्ष आणि कॉर्पोरेट तंत्रज्ञान कार्यालयातील व्यवसाय नवोपक्रम प्रमुख शंकरनारायणन विश्वनाथन म्हणाले, “संस्थांसमोर खरी अडचण फक्त चांगले निर्णय घेण्याची नाही, तर त्यांनी कोणत्या पर्यायांना प्राधान्य दिले किंवा कोणते दुर्लक्षित केले, हे ओळखण्यात आहे. आपल्याला अशा प्रणालींची गरज आहे, ज्या ‘बुद्धिमान पर्याय संरचना’ (इंटेलिजंट चॉइस आर्किटेक्चर) तयार करतील, ज्या संस्थेला अधिक जागरूकतेने पाहता, समजता आणि कृती करता येईल. जबाबदार कृत्रिम बुद्धिमत्ता केवळ अंतिम निकालात स्पष्टता मागत नाही, तर कोणते पर्याय विचारात घेतले गेले, कोणत्या प्राधान्यांना महत्त्व दिले गेले आणि कोणत्या तडजोडी स्वीकारल्या गेल्या, यामध्येही स्पष्टता हवी असते, अन्यथा, बुद्धिमान प्रणाली गुपचूप निर्णय घेण्याचा अधिकार स्वतःकडे घेतील व त्यावर कोणतीही देखरेख किंवा प्रश्न विचारला जाणार नाही.”

टीसीएस ही संस्था उद्योगांना नव्या तंत्रज्ञानात्मक परिवर्तनाच्या प्रवासात मार्गदर्शन करण्यासाठी खास वैशिष्ट्यपूर्ण स्थानावर आहे. आजच्या काळात उद्योग नेत्यांना आपली धोरणे नव्याने विचारपूर्वक ठरवावी लागणार आहेत आणि निर्णय घेण्याची पद्धतही नव्याने घडवावी लागणार आहे. टीसीएसच्या एआय-सक्षम उपाययोजना कंपन्यांना मानवी विचारसरणी आणि अनुभव याला आधुनिक अल्गोरिदमची ताकद जोडून अधिक परिणामकारक निर्णय घेण्यास मदत करतात. अलीकडेच, टीसीएसने आपले ‘टीसीएस एआय विजडमनेक्स्ट™ 2.0’ हे जनरेटिव्ह एआय प्लॅटफॉर्म आणखी प्रगत केले आहे. याचबरोबर,  एआय क्षेत्रातील नावीन्यपूर्ण कामगिरी आणि उत्कृष्टतेबद्दल टीसीएसला “एनव्हिडीया रायझिंग स्टार कन्सल्टिंग पार्टनर ऑफ द इयर” हा सन्मान २०२५ च्या जीटीसी परिषदेत प्रदान करण्यात आला आहे.