एल अँड टी फायनान्स लिमिटेडचा ‘डिजिटल सखी’ प्रकल्प डिजिटल आणि आर्थिक अंतर्भाव जीवन बदलत आहे

 

मुंबई, L&T फायनेंस लिमिटेड (LTF), देशातील एक आघाडीची नॉन-बँकिंग फायनान्शियल कंपनी (NBFC), शहरी वित्त, कृषी उपकरण वित्त, SME वित्त आणि ग्रामीण व्यवसाय वित्त यासारख्या विविध वित्तीय सेवांचा पुरवठा करते. आपल्या प्रमुख CSR उपक्रम ‘डिजिटल सखी’ प्रकल्पाद्वारे, ती भारतातील ग्रामीण महिलांच्या जीवनात परिवर्तन घडवत आहे. LTF त्यांच्या वित्तीय यशाच्या पलिकडे जाऊन, ते ज्या समुदायांची सेवा करतात, त्यांच्यामध्ये सामाजिक बदल घडविण्यासाठी प्रतिबद्ध आहेत.

ग्रामीण भारताने दीर्घकाळ डिजिटल आणि वित्तीय साक्षरता, लिंग विषमता, आणि तंत्रज्ञानाच्या मर्यादित प्रवेशासंबंधी आव्हानांचा सामना केला आहे. या अडथळ्यांमुळे अनेक महिला वित्तीय समावेशाच्या परिघापासून दूर राहिल्या आहेत, ज्यामुळे त्यांच्या जीवनमानात सुधारणा आणि त्यांची समाजामध्ये योगदान देण्याची क्षमता बाधित झाली आहे. या आव्हानांना लक्षात घेत, LTF ने ग्रामीण भागातील महिलांना वित्तीय समावेश, उद्योजकता, आणि शाश्वत विकासासाठी आवश्यक कौशल्ये आणि ज्ञान प्रदान करण्यासाठी ‘डिजिटल सखी’ प्रकल्प सुरू केला.

1750 हून अधिक ‘डिजी-फिनक्लूजन’ कार्यकर्त्यांच्या गटाने डिजिटल आणि वित्तीय साक्षरतेच्या शक्तीचा उपयोग करून ग्रामीण समुदायांमध्ये महिलांना सक्षमीकरण आणि सामाजिक बदलासाठी यशस्वीरित्या कार्य केले आहे. 2200 हून अधिक गावांमध्ये, 25 जिल्ह्यात, आणि 10 राज्यांमध्ये 42 लाखांहून अधिक समुदाय सदस्यांपर्यंत पोहोचत, हा उपक्रम सतत विकसित होत आहे, व्यापक सामाजिक समस्यांवर लक्ष केंद्रित करत आहे आणि महिलांना त्यांच्या समुदायांमध्ये पुढारी बनण्यासाठी मदत करत आहे. ‘डिजिटल सखी’ प्रकल्पाने 14,000 हून अधिक महिला उद्योजकांना प्रोत्साहित केले आहे आणि 2 लाखांहून अधिक लोकांना 60 कोटी रुपये किमतीच्या सामाजिक हक्क योजनांसोबत जोडले आहे. या प्रकल्पात गुंतवलेल्या प्रत्येक रुपयासाठी 123 रुपये सामाजिक मूल्य निर्माण झाले आहे. प्रकल्पाच्या वाढीसोबत, या महिलांचा प्रभाव देखील वाढत आहे, जो केवळ वित्तीय समावेश वाढवत नाही, तर सामाजिक कारणांचे समर्थन देखील करतो, ज्यामुळे एक अधिक समावेशक आणि सशक्त ग्रामीण भारताचा मार्ग प्रशस्त होत आहे.

डिजिटल सखींनी ‘प्रधान मंत्री जन धन योजना’ सारख्या सरकारी योजनांचा प्रवेश सुलभ केला आहे, ज्यामुळे असंख्य व्यक्तींना वित्तीय समावेश मिळवण्यात मदत झाली आहे. एका विशेष प्रकरणात, एका डिजिटल सखीने MGNREGA योजनेअंतर्गत रस्ता बांधण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली, ज्यामुळे तिच्या गावाच्या पायाभूत सुविधांमध्ये मोठी सुधारणा झाली. दुसऱ्या डिजिटल सखीने अनेक कुटुंबांना कामगार कार्डांमध्ये नोंदणी करण्यात मदत केली, ज्यामुळे त्यांच्या मुलांना पुढील शिक्षणासाठी शिष्यवृत्त्या मिळवता आल्या.

तंत्रज्ञानाने ‘डिजिटल सखी’ प्रकल्पाच्या यशात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली आहे. या कार्यक्रमाचे डिजिटल मॉड्यूल्स, ज्यामध्ये CIBIL स्कोर्स, फसवणूक प्रतिबंध, आणि धोका व्यवस्थापन यांसारख्या संबंधित विषयांचा समावेश आहे, ग्रामीण भागात डिजिटल स्वीकारण्यात लक्षणीय वाढ झाली आहे. तंत्रज्ञानावर केंद्रित असणाऱ्या या उपक्रमामुळे डिजिटल सखींना नवीन आणि नाविन्यपूर्ण भूमिका स्वीकारण्यास देखील संधी मिळाली आहे. काही डिजिटल सखींना शेती सेवा प्रदान करण्यासाठी ड्रोन वापरल्याबद्दल “ड्रोन सखी” म्हणून प्रेमाने संबोधले जाते, तर इतरांनी विविध समुदाय सेवांसाठी डिजिटल सेवा केंद्रे स्थापन केली आहेत.

या प्रयत्नांद्वारे, ‘डिजिटल सखी’ प्रकल्प केवळ महिलांना सक्षम करत नाही, तर संपूर्ण समुदायांना फायदा होणारा एक लहरी प्रभाव निर्माण करतो. या कार्यक्रमाअंतर्गत प्रशिक्षित महिला सामाजिक बदलाचा दुवा बनत आहेत आणि ग्रामीण भारतात शाश्वत विकासाला चालना देत आहेत.