पीक पंचनाम्यात आता शेतकऱ्याची सही बंधनकारक; नुकसानीच्या नोंदीत पारदर्शकता आणण्याचा सरकारचा निर्णय

मुंबई : राज्यातील दुष्काळग्रस्त भागात खरीप पिकांचे झालेले नुकसान निश्चित करण्यासाठी सुरू करण्यात आलेल्या पंचनाम्याच्या प्रक्रियेत राज्य सरकारने महत्त्वाचा बदल केला आहे. पंचनामा पूर्ण झाल्यानंतर संबंधित शेतकऱ्याची स्वाक्षरी घेणे आता आवश्यक करण्यात आले आहे. त्यामुळे शेतकऱ्याच्या शेतातील प्रत्यक्ष नुकसानीची नोंद त्याच्या माहिती आणि संमतीने झाली आहे की नाही, हे स्पष्ट होण्यास मदत होणार आहे.

राज्यातील अनेक भागांत पावसातील खंड, अपुरा पाऊस आणि प्रतिकूल हवामानामुळे खरीप पिकांचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाल्याचे चित्र आहे. या पार्श्वभूमीवर नुकसानग्रस्त क्षेत्राचे वस्तुनिष्ठ मूल्यांकन करून शेतकऱ्यांना शासनाच्या मदतीचा लाभ मिळवून देण्यासाठी पंचनाम्याची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे. २८ सप्टेंबरपासून दुष्काळग्रस्त भागात पीक नुकसानीचे पंचनामे करण्यास सुरुवात झाली आहे.
यापूर्वी पंचनामा पूर्ण झाल्यानंतर संबंधित गावातील सरपंच किंवा पोलीस पाटील यापैकी एका व्यक्तीची स्वाक्षरी पंचनाम्यावर घेतली जात होती. मात्र, आता या प्रक्रियेत बदल करण्यात आला असून प्रत्यक्ष नुकसान झालेल्या शेतकऱ्याची स्वाक्षरी पंचनाम्यावर घेण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. त्यामुळे पंचनाम्यात नोंदविण्यात आलेले पीक, क्षेत्रफळ आणि नुकसानीचे प्रमाण याबाबत शेतकऱ्याला माहिती मिळणार असून, नोंद त्याच्या निदर्शनास आणून दिल्यानंतरच पंचनामा पूर्ण करता येणार आहे.

या निर्णयामुळे पंचनाम्याच्या प्रक्रियेत अधिक पारदर्शकता येण्याची अपेक्षा आहे. प्रत्यक्ष शेतातील परिस्थिती आणि पंचनाम्यात नमूद केलेली माहिती यामध्ये तफावत राहू नये, यासाठी शेतकऱ्याची स्वाक्षरी महत्त्वाची ठरणार आहे. नुकसानीचे प्रमाण कमी-जास्त नोंदविले गेले किंवा क्षेत्रफळाबाबत काही विसंगती राहिली, तर पंचनामा अंतिम करण्यापूर्वीच संबंधित शेतकऱ्याला त्याची माहिती मिळू शकते.
दरम्यान, यंदाच्या खरीप हंगामात पावसाच्या असमान वितरणामुळे राज्यातील विविध भागांमध्ये पिकांवर परिणाम झाला आहे. काही भागांत पावसाचा दीर्घ खंड पडल्याने सोयाबीन, कापूस, तूर आणि इतर खरीप पिकांच्या उत्पादनावर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. त्यामुळे नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष नुकसानीच्या प्रमाणात मदत मिळावी, यासाठी पंचनामे अचूक होणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.