शिवाजी गणेशन यांच्या तीन ऐतिहासिक तमिळ चित्रपटांच्या ३५ मिमी प्रिंट्स राष्ट्रीय चित्रपट संग्रहालयात जमा

 

‘थिरुवरुत्चेल्वर’ची NFAI कडे प्रथमच प्रत; ‘थिल्लाना मोहनांबाल’ आणि ‘थिरुविलयाडल’च्या अतिरिक्त प्रिंट्समुळे जतनाला बळ

पुणे : ज्येष्ठ अभिनेते शिवाजी गणेशन यांच्या अभिनयाने आणि दिग्दर्शक ए. पी. नागराजन यांच्या दिग्दर्शनाने साकारलेल्या तीन गाजलेल्या तमिळ चित्रपटांच्या ३५ मिमी प्रिंट्स राष्ट्रीय चित्रपट संग्रहालयाच्या (NFDC-NFAI), पुणे येथील संग्रहात दाखल झाल्या आहेत. FTIIच्या फिल्म रिसर्च ऑफिसर अपर्णा सुब्रमणियन यांनी या चित्रपटांच्या प्रिंट्स NFDC-NFAIकडे सुपूर्द केल्या.

या संग्रहात ‘थिरुवरुत्चेल्वर’ (१९६७), ‘थिल्लाना मोहनांबाल’ (१९६८) आणि ‘थिरुविलयाडल’ (१९६५) या तीन चित्रपटांचा समावेश झाला आहे. विशेष म्हणजे, ‘थिरुवरुत्चेल्वर’ची कोणत्याही स्वरूपातील प्रत यापूर्वी NFAIच्या संग्रहात उपलब्ध नव्हती. त्यामुळे या चित्रपटाची प्रिंट राष्ट्रीय संग्रहात दाखल होणे महत्त्वपूर्ण मानले जात आहे.

‘थिल्लाना मोहनांबाल’ आणि ‘थिरुविलयाडल’ यांच्या उपलब्ध असलेल्या संग्रहित प्रिंट्समध्येही आता आणखी एका जतनयोग्य प्रिंटची भर पडली आहे. विशेषतः ‘थिरुविलयाडल’ची NFAIकडे सध्या एकच जतन घटक उपलब्ध असून, नव्याने मिळालेली प्रिंट CinemaScope स्वरूपातील ऑप्टिकली मॉडिफाइड आवृत्ती असल्याचे दिसून आले आहे.

नवीन प्रिंट्स उपलब्ध झाल्यामुळे संग्रहालयाला चित्रपटांच्या जतन प्रक्रियेत अधिक लवचिकता मिळणार आहे. एका प्रिंटचे संरक्षण करताना दुसऱ्या प्रिंटचा संदर्भ, तांत्रिक तपासणी, डिजिटायझेशन आणि तुलनात्मक अभ्यासासाठी वापर करता येणार आहे. त्यामुळे जुन्या चित्रपटांच्या संवर्धनाच्या दृष्टीने या प्रिंट्सचे महत्त्व वाढले आहे.

NFDCचे व्यवस्थापकीय संचालक प्रकाश मगदूम यांनी सांगितले की, भारतीय चित्रपट वारशाचे जतन करण्यासाठी संस्थात्मक संग्रहांसोबतच व्यक्ती आणि संस्थांच्या प्रयत्नांचाही महत्त्वाचा वाटा आहे. या तीन चित्रपटांच्या समावेशामुळे राष्ट्रीय संग्रह अधिक समृद्ध झाला असून, भारतीय चित्रपटसृष्टीतील महत्त्वपूर्ण कलाकृती भावी पिढ्यांसाठी सुरक्षित ठेवण्यास मदत होणार असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

अपर्णा सुब्रमणियन यांनी सांगितले की, गेल्या साडेतीन वर्षांपासून त्या जुन्या चित्रपटांच्या प्रिंट्स शोधून त्यांचे संकलन व जतन करण्याचे काम करत आहेत. जानेवारी २०२६ मध्ये त्यांनी ‘रथकनीर’ (१९५४) या चित्रपटाची प्रिंटही NFAIला दान केली होती. आपल्या संग्रहातील निवडक प्रिंट्स योग्य जतन सुविधांनी सुसज्ज सार्वजनिक संग्रहालयाच्या ताब्यात देणे हा या प्रयत्नांचा उद्देश असल्याचे त्यांनी सांगितले.

ऑगस्ट २०२६ मध्ये मिळालेल्या माहितीच्या आधारे या प्रिंट्सचा शोध सुरू झाला. ‘थिल्लाना मोहनांबाल’ची प्रिंट चेन्नई येथे मिळाली. FTIIचे माजी विद्यार्थी साई संजय यांच्या सहकार्याने ती पुण्यात आणण्यात आली. त्यानंतर मिळालेल्या माहितीतून ‘थिरुविलयाडल’ आणि ‘थिरुवरुत्चेल्वर’ यांच्या प्रिंट्सही शोधण्यात आल्या. NFAIकडे ‘थिरुवरुत्चेल्वर’ची प्रत नसल्याचे समजल्यानंतर ती प्रिंट संग्रहालयासाठी मिळविण्यास प्राधान्य देण्यात आले. तिन्ही प्रिंट्स १३ सप्टेंबर २०२६ रोजी चेन्नईहून पुण्यात आणण्यात आल्या.

या तिन्ही प्रिंट्समध्ये मॅजेंटा रंग फिका होणे तसेच प्रोजेक्टरमुळे निर्माण झालेल्या उभ्या ओरखड्यांच्या खुणा दिसून येतात. उष्ण आणि प्रतिकूल हवामानातील दीर्घकाळाच्या वापर व साठवणुकीचा त्यावर परिणाम झाल्याचे दिसते. त्यामुळे उर्वरित फिल्म प्रिंट्स संस्थात्मक संग्रहात सुरक्षित ठेवण्याचे महत्त्व अधोरेखित झाले आहे.

या संपादनामुळे NFDC-NFAIच्या भारतीय चित्रपट वारशातील उपलब्ध फिल्म घटक शोधणे, संकलित करणे आणि जतन करण्याच्या प्रयत्नांना आणखी बळ मिळाले असून, भविष्यात या प्रिंट्सचा उपयोग संवर्धन, संशोधन, डिजिटायझेशन आणि अभ्यासासाठी केला जाणार आहे.