विज्ञान क्षेत्रातील भेदभाव दूर करण्यासाठी विविध प्रयत्न सुरु – तज्ज्ञांचे मत

मेंढे म्हणाले, “ ग्रामीण भागात पालक मुलांच्या शिक्षणाबाबत जास्त दखल देत नाही, त्यामुळे मुलांनी कोणता विषय शिकावा किंवा कोणता नाही याचा निर्णय हे सर्वस्वी त्या मुलावर अवलंबून असतो. या भागात विज्ञान शिक्षण या विषयाबाबत दोन महत्वाच्या समस्या आहेत, त्यातील पहिली म्हणजे विज्ञान या विषयातील उच्च शिक्षण घेण्यासाठी चांगल्या शैक्षणिक संस्थांची अनुपलब्धता आणि दुसरी म्हणजे शाळेत विज्ञान विषयाचे शिक्षण मातृभाषेत घेतले असल्याने, दहावीनंतर थेट इंग्रजीत या विषयाचे शिक्षण घ्यावे लागत असल्याने भाषेचा मोठा अडसर विद्यार्थ्यांना जाणवतो.’’

विज्ञान शिक्षणासाठी विद्यार्थ्यांना विशेषतः मुलींना प्रोत्साहन देण्यासाठी आम्ही शाळेत सायन्स लॅब हा उपक्रम राबवीत असून, याठिकाणी विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष प्रयोगातून विज्ञानाचे धडे दिले जातात, असेही मेंढे यांनी सांगितले.

डॉ. शर्मा म्हणाल्या, “ विज्ञान क्षेत्रात असलेल्या भेदभावांना ओळखून त्यांचा सामना करण्यासाठी प्रत्येकाने सज्ज राहिले पाहिजे. पायाभूत सुविधा आणि संवाद यांच्या सहाय्याने विज्ञान शिक्षणात सकारात्मकता आणि सर्वसमावेशकता आणली पाहिजे. तसेच विज्ञान विषयाबाबतचा संवाद हा इतर विषयाप्रमाणे सहज स्वरुपात होईल यासाठी प्रयत्न झाले पाहिजे. विज्ञान चित्रपट हे नागरिकांना रुचतील, अशा प्रकारात तयार झाले पाहिजे. त्यातूनच विज्ञान या विषयाबाबत नागरिकांमध्ये जास्त आवड निर्माण होईल.’’

अय्यर म्हणाल्या, “ विज्ञान, तंत्रज्ञान, अभियांत्रिकी आणि गणित या विषयांबाबत आपल्याला अधिक जागरुकता निर्माण करण्याची गरज आहे. याचे सुरवात शाळा आणि घरांपासून झाली पाहिजे. अनेकदा आपण एखादा विषय का अभ्यासतो, याचे ज्ञान विद्यार्थ्यांना नसते. विद्यार्थ्यांना त्या विषयाचे महत्व समजावून सांगण्याची जबाबदारी ही शिक्षक, पालक आणि तंत्रज्ञ यांच्यावर आहे. विज्ञान हा विषय शिकताना भाषा ही कधीच अडचण ठरू नये, यासाठी आम्ही सीओईपी येथे विविध उपक्रम राबवतो, ज्यामध्ये अभ्यासक्रमाच्या सुरवातीला विद्यार्थ्यांच्या इंग्रजी भाषा,गणित आणि मानसिक क्षमता यांची चाचणी घेतली जाते. तसेच विद्यार्थ्यांसाठी दोन आठवड्यांचा ‘इंडक्शन सेरेमनी’, संबंधित विषयाचे मार्गदर्शक, वरिष्ठ विद्यार्थ्याचे ऐच्छिक सहकार्य कार्यक्रम देखील राबविले जातात. ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना शिकण्यासाठी अधिक सोयीस्कर वातावरण निर्माण होण्यास मदत मिळते.’’

ग्योथं इन्स्टिट्यूट मॅक्स म्युलर भवनतर्फे ‘विज्ञान विषयातील समान संधी’ या विषयाबाबत जागरुकता निर्माण करण्यासाठी विविध उपक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे. या अंतर्गत पुणे आणि पिंपरी- चिंचवड परिसरातील काही निवडक शाळांमध्ये विज्ञान चित्रपट दाखविण्यात येतील. त्याचबरोबर संबंधित विषयावर कार्यशाळांचे आयोजनही केले जाणार आहे. यामध्ये संस्थेचे शिक्षक, शाळांमधील शिक्षक, संस्थेचे स्वयंसेवक हे विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करील. तसेच या कार्याशाळांसाठी आवश्यक साहित्य हे संस्थेतर्फे शाळांना देण्यात येणार आहे, अशी माहिती ग्योथं इन्स्टिट्यूटच्या रेणू जामगावकर आणि वैशाली दाबके ह्यांनी दिली.